Borowik ceglastopory (nazywany też krasnoborowikiem) to gatunek, który co roku budzi wątpliwości wśród grzybiarzy. Charakterystyczne ceglastoczerwone pory i intensywne sinienie miąższu po przekrojeniu sprawiają, że wielu początkujących zbieraczy z ostrożności omija go szerokim łukiem. Odpowiedź na najważniejsze pytanie brzmi: tak, borowik ceglastopory jest jadalny, ale wyłącznie po odpowiedniej obróbce termicznej. W tym artykule pokazujemy, jak rozpoznać go bez wątpliwości, z czym można go pomylić i jak bezpiecznie przygotować go do jedzenia.
Aktualizowane dnia 30 Sierpnia, 2026 przez REDAKCJA StylowaPosesja.pl
Spis treści
Borowik ceglastopory – najważniejsze informacje
- Jadalność: jadalny, ale tylko po ugotowaniu lub usmażeniu, nigdy na surowo
- Charakterystyczna cecha: ceglastoczerwone pory pod kapeluszem i intensywne sinienie miąższu po przekrojeniu
- Siedlisko: lasy liściaste, iglaste i mieszane, m.in. pod dębami, bukami i świerkami
- Sezon: od czerwca do października, najliczniej w drugiej połowie lata i wczesną jesienią
- Ryzyko pomyłki: głównie z borowikiem szatańskim i borowikiem (krasnoborowikiem) ponurym
Jak rozpoznać borowika ceglastoporego?
Rozpoznanie tego gatunku opiera się na kilku cechach, które warto sprawdzać łącznie, a nie pojedynczo. Sama zmiana koloru miąższu czy czerwony odcień porów nie przesądzają jeszcze o gatunku – dopiero zestawienie kapelusza, porów, trzonu i reakcji miąższu na przekrojenie daje pewność.
Kapelusz – kształt i kolor
Kapelusz borowika ceglastoporego osiąga zwykle od 8 do 20 cm średnicy, w wyjątkowych przypadkach nawet do 25 cm. U młodych owocników jest wypukły, poduszkowaty, z czasem robi się bardziej płaski. Kolor waha się od oliwkowobrązowego przez żółtobrązowy po ceglasty odcień, szczególnie widoczny przy krawędziach. Powierzchnia jest zazwyczaj matowa, lekko aksamitna w dotyku, a w wilgotną pogodę może być śliska.
Pory i rurki – najważniejsza cecha rozpoznawcza
To właśnie ta część owocnika daje gatunkowi nazwę i jest kluczowa przy identyfikacji. Młode okazy mają pory w kolorze żółtym lub pomarańczowym, które z wiekiem przybierają wyraźny, ceglastoczerwony odcień. Po dotknięciu palcem powierzchnia porów szybko granatowieje lub siniej, co jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech gatunku. Warto zawsze delikatnie nacisnąć rurki podczas oceny grzyba w lesie – to najszybszy test terenowy.
Trzon – czerwone plamki i charakterystyczne cechy
Trzon jest zwykle grubszy przy podstawie, w górnej części żółtawy, a niżej pokryty czerwonawymi lub ceglastymi plamkami i drobnymi strzępkami. To ważny szczegół identyfikacyjny: w odróżnieniu od niektórych podobnych gatunków, trzon borowika ceglastoporego nie ma wyraźnej siateczki – jego powierzchnia jest raczej poplamiona niż pokryta regularnym wzorem. Struktura trzonu jest zbita, a u starszych okazów może stawać się nieco włóknista.
Miąższ – dlaczego borowik ceglastopory sinieje?
Po przekrojeniu miąższ borowika ceglastoporego niemal natychmiast zmienia kolor na niebieskoszary lub granatowy, po czym po kilku minutach ciemnieje jeszcze bardziej. Reakcja ta wynika z utleniania związków zawartych w tkance grzyba pod wpływem powietrza i jest naturalna dla wielu gatunków z rodziny borowikowatych. Samo sinienie nie oznacza, że grzyb jest trujący – to popularny mit wśród początkujących grzybiarzy. Kluczowe jest łączne sprawdzenie wszystkich cech, a nie tylko koloru miąższu.
Gdzie i kiedy rośnie borowik ceglastopory?
Siedlisko i preferowane drzewa
Gatunek rośnie zarówno w lasach liściastych, iglastych, jak i mieszanych, tworząc mikoryzę m.in. z dębami, bukami i świerkami. Owocniki pojawiają się zarówno w głębi lasu, jak i na jego skrajach, na polanach oraz przy leśnych drogach. Dobrze czuje się na glebach ciepłych i kwaśnych, dlatego często towarzyszy borowikowi szlachetnemu w tych samych miejscach.
Kiedy trwa sezon na borowika ceglastoporego?
Sezon trwa zwykle od czerwca do października, a w cieplejsze lata może wydłużyć się nawet do listopada. Grzyb potrzebuje ciepła, dlatego intensywne owocowanie wiąże się z okresami po ciepłych deszczach letnich. W chłodniejsze i suche lata sezon bywa wyraźnie krótszy.
Czy borowik ceglastopory jest jadalny czy trujący?
Borowik ceglastopory jest gatunkiem jadalnym, ale wyłącznie po prawidłowej obróbce termicznej. To jeden z tych grzybów, które wymagają dłuższego gotowania niż popularny borowik szlachetny, dlatego bywa pomijany przez mniej doświadczonych zbieraczy. Kluczowe jest niepodejmowanie próby spożycia go na surowo oraz pewna identyfikacja przed zbiorem.
Czy można jeść go na surowo?
Nie. Borowik ceglastopory na surowo jest toksyczny i może wywołać poważne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, ponieważ surowy miąższ zawiera związki, które są neutralizowane dopiero pod wpływem wysokiej temperatury. Zasada jest prosta: żadnego próbowania w lesie ani jedzenia na surowo w kuchni.
Jak prawidłowo przygotować borowika ceglastoporego?
Grzyby należy dokładnie oczyścić z resztek ściółki, usunąć uszkodzone fragmenty i pokroić na mniejsze kawałki. Następnie konieczna jest obróbka termiczna trwająca minimum 15-20 minut – gotowanie lub smażenie na dobrze rozgrzanym tłuszczu. Samo suszenie nie eliminuje ryzyka związanego z niedogotowaniem, dlatego suszone owocniki również trzeba później poddać gotowaniu przed spożyciem.
ATLAS GRZYBÓW
Z czym można pomylić borowika ceglastoporego?
Kilka gatunków borowikowatych ma podobny ceglasty lub czerwonawy odcień porów, dlatego warto znać różnice, zanim owocnik trafi do koszyka.
Borowik szatański
Borowik szatański to gatunek trujący, znacznie masywniejszy, z białawym lub szarawym kapeluszem i wyraźnie czerwonym trzonem pokrytym siateczką. W odróżnieniu od borowika ceglastoporego ma nieprzyjemny zapach, szczególnie u starszych okazów, oraz znacznie bardziej intensywne, niemal krwiste zabarwienie porów.
Borowik ponury
Borowik ponury (określany też jako krasnoborowik ponury) często rośnie w tych samych miejscach co borowik ceglastopory. Zwykle ma jaśniejszy, bardziej zróżnicowany kolorystycznie kapelusz, a jego trzon pokrywa ciemniejsza siateczka o wydłużonych oczkach, której borowik ceglastopory nie ma. Bywa opisywany jako jadalny, ale często odradza się jego zbiór, bo łatwo go pomylić z gatunkami trującymi.
Inne podobne gatunki
Do pomyłki może dojść też z borowikiem żółtoporym, który ma jednak wyraźnie żółte, a nie ceglaste pory, i znacznie słabiej reaguje sinieniem. W razie jakichkolwiek wątpliwości najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja z doświadczonym grzybiarzem lub klasyfikatorem grzybów.
| Cecha | Borowik ceglastopory | Borowik szatański | Borowik ponury |
|---|---|---|---|
| Kapelusz | oliwkowo-brązowy, ceglasty przy brzegu | białawy, szarawy, masywny | oliwkowoczarny, ciemny |
| Pory | ceglastoczerwone | intensywnie krwistoczerwone | czerwone, bardzo wyraziste |
| Trzon | żółtawy, z czerwonawymi plamkami, bez wyraźnej siatki | gruby, czerwony, z wyraźną siateczką | z ciemniejszą siateczką o wydłużonych oczkach |
| Sinienie | wyraźne po przekrojeniu | umiarkowane | natychmiastowe, silne, całego owocnika |
| Zapach | neutralny, grzybowy | nieprzyjemny, zwłaszcza z wiekiem | neutralny |
| Jadalność | jadalny po obróbce termicznej | trujący | jadalny warunkowo, mało popularny |
Borowik ceglastopory w kuchni
Grzyb ten najlepiej sprawdza się w daniach jednoskładnikowych lub prostych, gdzie można docenić jego strukturę po dokładnym ugotowaniu.
Smażenie, duszenie i sosy
Po ugotowaniu przez kilkanaście minut owocniki można doprawić i usmażyć na maśle z cebulą, wykorzystać do sosów śmietanowych lub duszonych potraw jednogarnkowych. Dobrze komponują się z ziemniakami oraz daniami mięsnymi.
Suszenie, mrożenie i marynowanie
Owocniki można suszyć w niskiej temperaturze, jednak przed spożyciem suszone kawałki trzeba dodatkowo ugotować. Mrożenie sprawdza się po wcześniejszym podgotowaniu grzybów, a marynowanie wymaga przepisu z odpowiednio długim czasem gotowania w zalewie.
FAQ – najczęstsze pytania o borowika ceglastoporego
Czy borowik ceglastopory jest jadalny?
Tak, borowik ceglastopory jest jadalny, ale wyłącznie po odpowiedniej obróbce termicznej trwającej co najmniej kilkanaście minut. Spożycie na surowo może wywołać dolegliwości żołądkowe. Przed zbiorem warto mieć pewność co do identyfikacji gatunku, ponieważ istnieje kilka podobnych, trujących borowików rosnących w tych samych siedliskach.
Czy borowik ceglastopory jest trujący?
Nie, sam gatunek nie jest trujący, jednak bywa mylony z borowikiem szatańskim, który już tak. Dlatego ostrożność przy identyfikacji jest kluczowa. Objawy po spożyciu surowego lub źle ugotowanego owocnika mogą przypominać zatrucie pokarmowe, dlatego zawsze należy stosować pełną obróbkę termiczną.
Jak rozpoznać borowika ceglastoporego?
Najważniejsze cechy to ceglastoczerwone pory, żółtawy trzon z czerwonawymi plamkami (bez wyraźnej siatki) oraz wyraźne sinienie miąższu po przekrojeniu. Kapelusz ma barwę oliwkowo-brązową z ceglastym odcieniem przy krawędzi. Wszystkie cechy warto sprawdzać razem, ponieważ pojedynczy element nie daje pewnej identyfikacji gatunku.
Dlaczego borowik ceglastopory sinieje po przekrojeniu?
Sinienie to naturalna reakcja utleniania związków zawartych w miąższu pod wpływem powietrza, charakterystyczna dla wielu borowikowatych. Sam fakt sinienia nie oznacza toksyczności grzyba – to jedno z popularnych błędnych przekonań. Ważniejsza jest łączna ocena kapelusza, porów, trzonu i zapachu, a nie wyłącznie kolor po przekrojeniu.
Gdzie rośnie borowik ceglastopory?
Gatunek rośnie zarówno w lasach liściastych, iglastych, jak i mieszanych, najczęściej w mikoryzie z dębami, bukami i świerkami. Można go spotkać zarówno w głębi lasu, jak i na skrajach, polanach oraz przy leśnych drogach. Lubi gleby ciepłe i kwaśne, dlatego często rośnie tam, gdzie spotyka się borowika szlachetnego.
Kiedy jest sezon na borowika ceglastoporego?
Sezon trwa zwykle od czerwca do października, a w cieplejsze lata wydłuża się nawet do listopada. Intensywność pojawiania się owocników zależy od wilgotności i temperatury, dlatego po ciepłych, deszczowych okresach letnich liczba znalezisk zwykle rośnie.
Z czym można pomylić borowika ceglastoporego?
Najczęściej myli się go z borowikiem szatańskim oraz borowikiem ponurym. Oba gatunki różnią się kolorem kapelusza, budową trzonu (mają wyraźną siateczkę, której brakuje borowikowi ceglastoporemu) oraz intensywnością zapachu. W razie wątpliwości najbezpieczniej skonsultować znalezisko z doświadczonym grzybiarzem lub punktem klasyfikacji grzybów.
Czy można suszyć borowika ceglastoporego?
Tak, owocniki można suszyć, jednak suszenie nie zastępuje obróbki termicznej. Suszone kawałki przed spożyciem trzeba dodatkowo ugotować, podobnie jak świeże grzyby. Suszenie warto prowadzić w niskiej temperaturze, aby zachować strukturę i smak grzyba.
Jak przygotować borowika ceglastoporego?
Grzyby należy oczyścić, pokroić i poddać gotowaniu lub smażeniu przez co najmniej kilkanaście minut. Dopiero po tym etapie można je łączyć z innymi składnikami w daniach jednogarnkowych, sosach czy jako dodatek do mięs. Nigdy nie należy spożywać ich na surowo ani po krótkiej, niedokładnej obróbce.
Czy krasnoborowik to to samo co borowik ceglastopory?
Tak, krasnoborowik to jedna z popularnych nazw zwyczajowych stosowanych zamiennie z nazwą borowik ceglastopory. Oba określenia odnoszą się do tego samego gatunku i można się z nimi spotkać zarówno w literaturze mykologicznej, jak i w gwarze grzybiarzy w różnych regionach Polski.
Podsumowanie
Borowik ceglastopory to gatunek, który przy odrobinie uwagi łatwo odróżnić od podobnych, trujących borowików. Kluczem jest łączna ocena koloru porów, budowy trzonu i reakcji miąższu na przekrojenie, a nie poleganie na pojedynczej cesze. Pamiętaj, że jadalny jest wyłącznie po dokładnej obróbce termicznej, a przy jakichkolwiek wątpliwościach lepiej zrezygnować ze zbioru niż ryzykować.
A Wy, mieliście już okazję spotkać borowika ceglastoporego w lesie? Podzielcie się swoimi doświadczeniami w komentarzu pod artykułem!
Artykuł zawiera linki afiliacyjne. Jeśli dokonasz zakupu, możemy otrzymać niewielką prowizję, co nie wpływa na cenę produktu dla Ciebie
Autor: Ania Strzałka
Źródło zdjęć: Canva
REDAKCJA POLECA
Pieprznik trąbkowy – jak wygląda, gdzie rośnie i jak go wykorzystać w kuchni?
Rydze po cygańsku – domowy przepis na zimę
Opieńka ciemna – jak rozpoznać, gdzie rośnie, czy jest jadalna
[…] Borowik ceglastopory – jak wygląda, gdzie rośnie i czy jest jadalny? […]